Wanneer woorden geweld worden

Soms denk je: het speelt ergens anders. In grote steden, ver weg, in krantenkoppen waar je met een zucht langs scrolt. Tot het ineens hier gebeurt. In je eigen straat. In je eigen stad. In de tunnel waar je dagelijks doorheen fietst. Op het plein waar je oud en nieuw viert. In de zaal waar je zit te luisteren naar een vrouw die al jarenlang de waarheid durft uit te spreken.

De afgelopen weken liet Alkmaar zich van twee kanten zien.

Aan de ene kant was er de tunnelactie van de Dolle Mina’s. Een gezellige huiskamer op een koude decemberavond, met thee, stoelen en kerstwensen voor veiligheid op straat. Een warm protest voor iets dat vanzelfsprekend zou moeten zijn. Tot een groep jongeren met een kruisvaardersvlag besloot dat zelfs dát te veel was. Schelden, intimideren, filmen. Alsof opkomen voor veiligheid, gelijkwaardigheid en vrijheid een provocatie is. Alsof zichtbaar durven zijn al een daad van verzet is geworden.

En alsof dat nog niet wrang genoeg was, klonken tijdens het gemeentelijke oudjaarsfeest seksistische rapteksten vanaf een podium dat door de stad zelf was georganiseerd. ‘Fuck die bitch’. ‘Kom in haar gezicht’. Teksten die geweld en vernedering normaliseren, meegezongen door jonge bezoekers die het inmiddels blijkbaar als gewoon zijn gaan beschouwen.

Juist dat maakte het zo pijnlijk. Want in de weken voor oud en nieuw profileerde Alkmaar zich nog nadrukkelijk met de campagne Alkmaar Breekt de Stilte. Binnen deze campagne werd een oproep gedaan aan mannen om zich uit te spreken tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag en een erkenning te geven dat bijna iedere vrouw hiermee te maken krijgt. Een stad die zegt: zwijgen is geen optie. En dan toch een podium waar vrouwen worden vernederd.Het zijn geen losse incidenten. Ze horen bij elkaar. Ze vormen de onderste laag van een piramide die we allemaal kennen, maar liever niet onder ogen zien. Geweld tegen vrouwen begint niet met een klap. Het begint met taal. Met grappen. Met liedjes. Met wegkijken. Met het idee dat het allemaal niet zo bedoeld is.

Hierboven de piramide van gendergerelateerd geweld opgesteld door Emancipator.

Tegelijkertijd liet Alkmaar ook een andere kant zien.

In De Alkenaer was het zondagmiddag uitverkocht voor Saskia Belleman. Zij liet zien wat er gebeurt als we te laat zijn. Als signalen niet worden herkend. Als slachtoffers niet serieus worden genomen. Als een vrouw zeventien keer bij de politie aanklopt en toch wordt vermoord. Als zij moet vluchten naar een opvangplek en hij vrij rondloopt. Iedere acht tot tien dagen wordt in Nederland een vrouw vermoord omdat ze vrouw is. Dat is geen statistiek. Dat is een systeemfout.

Lianne Schomaker was aanwezig op het oudjaarsfeest. Zij was degene die wél aan de bel trok. Die de seksistische teksten benoemde, bespreekbaar maakte en er niet overheen stapte. Zij deed precies wat nodig is: ze keek niet weg.

Dat voorbeeld is belangrijker dan we misschien denken.Want zolang niemand iets zegt, blijft alles zoals het is. Dan wordt grensoverschrijdend gedrag ‘een smaakverschil’. Dan worden vrouwonvriendelijke teksten ‘straatcultuur’. Dan wordt intimidatie ‘een incident’. En zo schuift de norm elke keer een stukje verder op.

Daarom is dit een oproep aan iedere Alkmaarder.

Als je seksistische taal hoort, spreek je uit.
Als je intimidatie ziet, kijk niet weg.
Als een gemeentelijk podium wordt gebruikt om vrouwen te vernederen, trek aan de bel.
Schrijf een brief. Stuur een mail. Dien een klacht in. Ga het gesprek aan.

Een stad waar meisjes niet leren welke route het veiligst is, maar gewoon naar huis kunnen fietsen.
Waar vrouwen niet hoeven uitleggen waarom ze bang zijn.
Waar mannen leren dat respect geen gunst is, maar een plicht.

Die stad bouwen we niet met mooie woorden alleen.
Die bouwen we met mensen zoals Lianne.
Met inwoners die zeggen: dit is niet oké.

Vrouwen zijn de helft van de samenleving.
En deze helft blijft hopelijk niet langer stil.