Schrif­te­lijke vragen over Vogel­po­pu­latie Oudor­perhout


Op 7 november 2018 heeft Vogelbescherming Nederland een nieuw boek uitgebracht: Bedreigde Vogels in Nederland. (https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/boek-bedreigde-vogels-van-nederland).

Dit boek laat zien dat in de afgelopen decennia wat betreft het vogelbestand van Nederland een significante verandering heeft plaatsgevonden. Het blijkt dat negen soorten vogels zijn verdwenen in dezelfde periode, terwijl zeker tien soorten vogels met uitsterven worden bedreigd, waaronder onze nationale vogel de grutto. In vrijwel alle soorten leefgebieden – stedelijk, moeras, hei en duin – zijn veel soorten sinds 1950 sterk in aantal achteruitgegaan of zelfs uitgestorven. Als oorzaak worden de verandering van het boerenlandschap, intensivering van de landbouw en de opmars van pesticiden en kunstmest genoemd. Vooral de transformatie in het agrarische landschap heeft een behoorlijke impact gehad op de vogelpopulatie*.

Binnen de stadsgrens van Alkmaar bevindt zich het natuurgebied de Oudorperhout. Hier vertoeven verschillende weidevogels, waaronder de grutto. Een dergelijk gebied midden in de stad is uniek voor Nederland. Het broedseizoen van 2019 staat alweer vlak voor de deur, eind februari kunnen de eerste grutto’s al weer terugkeren.

In de afdoening van de in de raadsvergadering van 17 april 2017 aangenomen motie Weidevogels in de Oudorperhout wordt gesteld dat een aanvraag bij het Hoogheemraadschap om het waterpeil in de Oudorperpolder te verhogen tot -1.05NAP weinig kansrijk is vanwege de afname in de waterberging. Het Hoogheemraadschap heeft echter ook aangeven dat indien de juiste compenserende maatregelen genomen worden zij geen bezwaar hebben tegen een waterpeilverhoging. Dit laatste is in de afdoening niet terug te vinden. Eén van de mogelijkheden die door het Hoogheemraadschap aangedragen wordt is om het watersysteem dusdanig in te richten dat alleen de waterlopen rondom de daadwerkelijke ‘weidevogel-percelen’ verhoogd wordt. Omdat dit een relatief klein gebied is wordt de compensatieopgave ook aanzienlijk verkleind en vereenvoudigd. Door een slimme locatie te kiezen en de compensatie bijvoorbeeld uit te voeren door het maken van natuurvriendelijke oevers, kan de natuurwaarde van het totale gebied ook nog eens toenemen.

Wij willen het college dan ook de volgende vragen stellen:

  1. Heeft het college kennisgenomen van dit boek en/of het nieuws in de media omtrent de schrikbarende achteruitgang van de vogelpopulatie in Nederland?
  2. Hoe kijkt het college tegen deze tendens aan?
  3. Voelt het college enige verantwoordelijkheid voor de bescherming van de broedvogels op Alkmaars grondgebied, in het bijzonder de grutto?
  4. Zou het college aan het stoppen van deze tendens willen bijdragen met het weidevogelvriendelijker maken van de Oudorperhout?
  5. Wat vindt het college van de door het Hoogheemraadschap voorgestelde maatregel om alleen de waterlopen rond de weidevogelpercelen te verhogen en de watercompensatie middels de aanleg van natuurvriendelijke oevers te laten plaatsvinden?
  6. Bent u het niet met ons eens dat dit de best mogelijke oplossing is waardoor zowel de weidevogels in de Oudorperhout geholpen worden, de waterberging nog steeds gegarandeerd is en de natuurwaarde van het totale gebied toeneemt? Zo nee, waarom niet? Welke maatregelen staan u dan voor ogen?
  7. Is het mogelijk om acties voor het verbeteren van de leefomgeving van de weidevogels in de Oudorperhout nog voor aanvang van het broedseizoen 2019 in gang te zetten? Zo nee, wanneer dan wel?

* https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/zeker-tien-vogelsoorten-in-nederland-staan-op-het-punt-van-uitsterven-door-veranderend-landschap-~b7c5d64c/

Antwoorddatum: 15 feb. 2019

  1. Het college heeft kennisgenomen van de achteruitgang van de vogelpopulatie in Nederland.
  2. Het college betreurt deze landelijke tendens.
  3. In het landelijk gebied ligt de primaire verantwoordelijkheid voor het behoud van weide- en moerasvogels bij de provincie. Vergunnings- en subsidieregelingen stimuleren grondeigenaren tot bescherming van de specifieke natuurwaarden, waaronder de grutto.
  4. Het college heeft reeds maatregelen genomen om de Oudorperhout weidevogelvriendelijker te maken. Voortvloeiend uit ons besluit van 28 juni 2016 is een beperkte vernatting in het geïsoleerde gebied/weidevogelgebied gerealiseerd. Als basis geldt een hoger waterpeil van 3 cm, namelijk NAP – 1,22 meter. Gedurende het broedseizoen wordt dat waterpeil verhoogd met 3 cm extra tot NAP –1,19 meter. Buiten dit gebied is het waterpeil NAP – 1,25 meter.
    Een andere maatregel is de extensivering van het agrarisch gebruik door de twee agrariërs in de Oudorperhout. Wij hebben per 1 juli 2018 de pachtovereenkomsten met hen kunnen ontbinden en nieuwe bruikleenovereenkomsten gesloten. Hieraan zijn voorwaarden verbonden voor weidevogelbeheer en botanisch beheer.
  5. Voordat ons bovengenoemde besluit tot stand is gekomen, is een aantal onderzoeken uitgevoerd. Onder andere op grond daarvan hebben wij alle betrokken belangen in de Oudorperhout gewogen. Het betreft onder meer de belangen van de weidevogels, agrariërs, omwonenden. En financiële belangen. Onze belangenafweging heeft geresulteerd in de beperkte verhoging van het waterpeil in het geïsoleerde gebied zoals hierboven aangegeven.
  6. Zie 5
  7. Ziet u voor de beantwoording van vraag 7. de beantwoording van de vragen 5/6.